عشق در روانکاوی

در روانکاوی توضیح سوال عشق چیست برای شرح ساختار ما بشرهای نوروتیک امری حیاتی است. بسیاری از روانشناسان و متاسفانه اساتید از سنگینی مطالب روانکاوی گله می‌کنند و علی‌ظاهر برخی آن را به کج فهمی می‌کشانند. حال سعی می‌کنم فهم مطالب را با آسان نویسی تسهیل کنم.

میلاد داوودی روانکاو و روانشناس بالینی

“” ویژگیهای روانشناس خوب چیست؟ “”

نیاز (need)

عشق چیست؟ بگذارید از کودکی شروع کنیم. دوره ای سرشار از ناهماهنگی و نابسامانی. نیازهایی که در آن دوره، کودک را دست خوش حالاتی نامتمایز میکند. گرسنگی، درد، سرما، گرما و هر نیاز (need) دیگری.

درخواست (demand)

برای بررسی اینکه عشق چیست ابتدا مفهوم درخواست را بررسی کنیم. نوزاد انسان که نسبت به سایر موجودات زودتر متولد می‌شود. به شکلی درمانده که توان برطرف کردن نیازهای خود را ندارد، به درخواست (demand) مبادرت می‌ورزد. ارضای نیازهای او به بزرگتری چون مادر وابسته است.

زمانی که هنوز کلمه شکل نگرفته – با آواهایی متفاوت از یکدیگر – درخواستهایی جهت رفع نیاز می‌کند. این درخواستها نهایتا به ارضای نیازها کمک می‌کند.

با این وجود موضوع به اینجا خطم نمیشود، خودِ حضورِ بزرگ‌دیگری (مادر به عنوان اولین بزرگ‌دیگری) دارای اهمیت می‌شود. اهمیتی بیش از نیاز، حضورش به شکل نمادینی نشان دهنده عشق بزرگ‌دیگریست.

نهایتا درخواست به زودی دو کارکردی مجزا می‌یابد. ارضای نیاز و درخواستی برای عشق. کلمه کلیدی عشق چیست.

میل (Desire)

با این حال بزرگ‌دیگری با وجود کمکهایش برای ارضای نیاز کودک (سوژه)، قادر نخواهد بود عشق بی قید و شرطی را که کودک در طلب آن است به او اعطا کند. چرا که او نیز در شکاف بین نیاز و درخواست، خود همیشه در طلب همان بوده. چگونه میتوان عشق را به دیگری داد وقتی خود نتوانسته آن را بدست بیاورد. عشقی که بدست نیاوردنیست و اگر بدست بیاید باید به آن شک کرد!

به هر حال پس از درخواست نیازها بخش خاصی از آن، طلب عشق، ارضا نشده و خالی می‌ماند. ته مانده ای از درخواست به نام میل (Desire).

ادامه مطلب عشق چیست.

میل برخلاف سایر نیازها – که توان ارضا شدن را دارند و می‌توانند تا وقتی دوباره به وجود آیند متوقف گردد – میل هرگز نمی‌تواند ارضا یا متوقف شود. نیروی میل ثابت و جاودانه است. تحقق میل منوط به برآورده شدن آن نیست، بلکه به بازتولید آن وابسته است.

سرآغازی برای جستجو

از این رو میل سرآغازی برای جستجوی عشق، جستجویی ناخودآگاه در کل زندگی. باوری که چیزی وجود دارد که بلاخره او را راضی خواهد کرد. اما گفتیم میل ارضا شدنی نیست.

تلخ است که در تمام زندگی همواره بدنبال چیزی باشد که فکر می‌کند روزی ارضایش میکند. هر بار که به آن نزدیک شود درمی‌یابد که اشتباه کرده و به دنبال چیزی دیگر می‌رود. این فرآیند هرگز متوقف نمی‌شود. ماجرای تلخی برای این سوال که عشق چیست.

عاشقی که با هربار با رسیدن به معشوق خود می‌گوید: او آن فردی که من میخواستم نبود. فروید می‌گوید: فرد الکلی با نوشیدن الکل بیشتر طلب می‌کند اما عاشق با نزدیکتر شدن به معشوق دلزده‌تر می‌شود.

متاسفانه میل را پایانی نیست. هرگز نمی‌توان در عشق به رضایت خاطر رسید. این موضوع انرژی زیادی از انسان میگیرد، موجب میشود نتواند انرژی خود را صرف فهمیدن خود کند. خرج ابژه‌هایی می‌کند که مطلوب، میل و عشق خود را در آن می‌جوید.

شکافی خالی

میل در مرز میان نیاز و درخواست حادث می‌شود. شکافی خالی برای رسیدن به تهمانده درخواست یعنی عشق. شکافی که برای رسیدن به عشق دیگری حس شد، دلیلی برای دانستن این نکته در باب عشق می‌شود: میل درواقع میل خود کودک نیست، میل از سوی بزرگ دیگری تحمیل می‌شود، چرا که بزرگ‌دیگری آن میلی را که نمی‌داند چیست، اکنون می‌خواهد از طریق کودکش بدست آورد. بنابر این بشر نوروتیک همواره به‌دنبال میل دیگری می‌رود.

بشر همیشه میل دارد میل دیگری شود، همچنین از سوی دیگری تایید شود. کودک به دلیل درماندگی ابتدایی‌اش همواره به بزرگ دیگری احتیاج داشت. حمایت و توجه بزرگ‌دیگری منجر به بقا و زنده ماندن کودک می‌شد. توجهی که فکر می‌کند تمام عمر برای زنده ماندن و بقا به آن نیاز دارد. این ویژگی خاص و مشهود هستری است. ارتباط هیستری با عشق چیست ؟ هیستری کسیست که برای عشق میل دیگری را قبول و آن را میل خود میکند.

لکان می‌گوید: درخواست، دیگری را به عنوان کسی که امتیاز ارضای نیازها را دارد، ایجاد می‌کند. کودکی که در فروشگاه سعی می‌کند والدین را وادار به خرید اسباب بازی کند، بعد یک آب‌نبات، بعد یک بستنی و … با هر شکلی، با گریه، التماس، خنده و … در واقع با این اشیاء واقعی کاری ندارد. اگر یکی را به دست آورد دیگری را می‌خواهد، و به این طریق به معنای این عمل توجه دارد “ببین مامان برام چی خریده”. در اینجا درخواست، “درخواستِ عشق” است.

درخواست بعد از کودکی نیز ادامه دارد. انتخاب اُبژه‌ای که برای ارضای نیازش بی‌خاصیت است، بخصوص هنگامی که بی‌پاسخ بماند. حتی میتواند از ابژه‌های انسانی به اشیاء برسد.

مثلا هنگامی که اتومبیل وسیله‌ای برای ارضای نیاز شود. هنگامی که دچار خرابی شود ماشین باید پاسخگو باشد. او به اتومبیل‌اش لگد می‌زند برای اینکه او رادرک نمیکند و دوستش ندارد! نیاز او بی پاسخ می‌ماند و انتظار او را ارضا نمیکند. شاید پاسخ او به این سوال که عشق چیست اتومبیلش باشد.

میل چیزیست که وجودش در عدم ارضا است. عشق فرایندی قابل ارضا نیست. حتی در داستان ها و رمان‌های عاشقانه لیلی و مجنون، فرهاد و شیرین، رمئو و ژولیت عشق قابل ارضا نیست. فراموش نکنید که این داستان‌ها از روان بشر سرچشمه می‌گیرد.

“” برای دریافت نوبت و تماس با شماره روانکاو به منوی تماس و رزرو بروید. “”

چگونه منبع این مطلب را ارائه دهیم:

– مبانی روانکاوی فروید-لکان. دکتر کرامت موللی

– فرهنگ مقدماتی اصطلاحات روانکاوی لکانی. دیلن اونز. ترجمه مهدی رفیع و مهدی پارسا.

– سوژه لکانی بین زبان و ژوئیسانس. بروس فینک: ترجمه محمد‌علی جعفری

به اقتباس از لینک:

https://dpsy.ir/love

در شبکه های اجتماعی ما را دنبال کنید.

“” صفحه اصلی – میلاد داوودی روان درمانگر تحلیلی “”